ಏಕಾದಶೀ ವೃತಾಚರಣೆಯ ಮಹತ್ವ-  

ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಗುರುಸಾರ್ವಭೌಮರ ವಿದ್ಯಾಶಿಷ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ " ಸ್ಮೃತಿ ಮುಕ್ತಾವಳಿ " ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಏಕಾದಶಿ ವೃತದ ಮಹಿಮೆ ಯನ್ನು ಈ ರೀತಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ..  

ಕಂತು 1

ಹರಿಃ ಓಂ ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ . 

ಅಥ ಎತಾದೃಶೈಕಾದಶೀಮಹಿಮಾ - ಪಾದ್ಮೇ-

ಏಕಾದಶೀಸಮಮ್  ಕಿಂಚಿದ್ ವೃತಮ್ ನಾಸ್ತಿ ಶುಭ ಕ್ಷಣೇ ।

ಏಕಾದಶೀ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ವ್ರುತಂ ಯೋsನ್ಯತ್ ಸಮಾಚರೇತ್ ।। 

ಸ್ವಕರಸ್ಥಂ ಮಹಾರಾಜ್ಯಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಭೈಕ್ಷ್ಯಂ ತು ಯಾಚಯೇತ್ ।

ಏಕಾದಶ್ಯಾಮ್ ತು ಪಾಪೀಯಾನ್ಸಮುಪೋಷ್ಯ ತು ಮಾನವಃ ।। 

ಸರ್ವಪಾಪವಿನಿರ್ಮುಕ್ತೋ ಯಾತಿ ವಿಷ್ಣೋ: ಪರಮ್ ಪದಮ್ ।। ಇತಿ ।। 

ಏಕಾದಶಿಯ ನಿರೂಪಣೆಯೂ ಪಾದ್ಮಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ - ಎಲೈ ಮಂಗಳನೇತ್ರೆಯೇ ! ಏಕಾದಶಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ವ್ರುತವು ಮತ್ತವದೂ ಇಲ್ಲ . ಯಾವನು ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ವೃತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಹಾರಜ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವನಂತೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾವ ಮಹಾಪಾಪಿಯಾದ ಮಾನವನೇ ಆಗಲಿ ಏಕಾದಶಿ ದಿನ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವೈಕುಂಠಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು. 

ಮಹಾಮೇಧಾವಿ, ಧ್ರುವಾಂಶ ಸಂಭೂತ,ಆಗಿನ ಕಾಲದ ವಿದ್ವತ್ತಿಮಿಂಗಲ , ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ವಿಬುಧೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರ ಹತ್ತಿರ ಸಮಸ್ತ ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ ವ್ಯಾಸಾಂಗ ಮಾಡಿದ , ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಜ ಶ್ರೀಚರಣರಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ದ್ವೈತವೇದಾಂತ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿಸಿ ರಾಜಗುರುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ, ದಿನವೂ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಕರುನಾರಸದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಪುನೀತರಾಗಿ ೬೦ ವಿಧ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನೂ ದೇವರಿಗೆ " ಸುಖಪ್ರಾರಬ್ಧ"ಬಲದಿಂದ ನಿವೆದಿಸುತ್ತಿದ್ದ , ೩೦ ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿರುವ ಶ್ರೀಕರ ಗ್ರಂಥ ಶ್ರೀಮಜ್ಜಯತೀರ್ಥರ "ನ್ಯಾಯಸುಧೆಗೆ" ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ರಚಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದ, ಜಗದ್ಗುರು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ನೇರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಪದ್ಮನಾಭ ತೀರ್ಥರ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದವರಾದ , ಶ್ರೀ ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣ ತೀರ್ಥ ಕರಕಮಲ ಸಂಜಾತರಾದ , ಶ್ರೀ ವಿಬುಧೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ ಕರುಣಾರಸ ಪೋಷಿತ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ  ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರೆಂಬೋ ಅಭಿಧಾನದಿಂದ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ಸಲುಹಿ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾಗಿರುವ , ಪ್ರಾತಃ ಸ್ಮರಣೀಯರಾದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ ತೀರ್ಥರ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಶುಭ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನೆನೆದು ಕೃತಾರ್ಥರಾಗೋಣ.

                       ಪದವಾಕ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಾಬ್ದಿ ವಿಕ್ರೀಡನ ವಿಶಾರದಾನ್
                        ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಮುನೀನ್ ವ೦ದೇ ಮಮ ವಿದ್ಯಾ ಗುರೂನ್ಸದಾ ||

                         ತಂ ವಂದೇ ನರಸಿಂಹ ತೀರ್ಥ ನಿಲಯಂ ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಜ ಪೂಜಿತಂ
                         ಧ್ಯಾಯಂಥಾಂ ಮನಸಾ ನೃಸಿಂಹ ಚರಣಂ ಶ್ರೀಪಾದರಾಜ ಗುರುಂ॥ .

ಶ್ರೀ ಮೂಲರಾಮೋ ವಿಜಯತೆ                                                                       ಶ್ರೀ ಗುರುರಾಜೋ ವಿಜಯತೆ
ಗುರುಗುಣಸ್ತವನಂ - ೩
Gurugunastavanam- 3
ಶ್ಲೋಕ-

ಶ್ರೀವಾದೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರ ,  ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣದೇವರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ರೂಪದ ಮಂಗಳಾಚರಣೆ -

ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಭಿರಾಮಮಿತಮಹಿಮಪದ ಪ್ರೌಢಪಾಥೋರುಹಾಲಿ: 

ಕೃಷ್ಣಾನಿಷ್ಟಾಮಿತಕ್ಷ್ಮಾಪರಿವೃಢಪಟಲೀಪಾಟನೈಕ ಪ್ರವೀಣಃ ।।

ವೇದವ್ಯಾಸೋಪದೇಶಾಧಿಕಸಮಧಿಗತಾನಂತ ವೇದಾಂತಭಾವೋ 

ಭೂಯಾತ್ಕೀಶಾವನೀಶ ವೃತಿತನುರನಿಲಃ ಶ್ರೇಯಸೇ ಭೂಯಸೇನಃ ।। 

ಅರ್ಥ-  "ಕಾಂತಿಯುತನಾದ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಮನೋಹರವಾದ ಹಾಗು ಅಮಿತವಾದ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪಾದಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರಮರದಂತಿರುವ ( ಕೀಶತನು:- ಹನುಮಂತನ ಅವತಾರವುಳ್ಳ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನು) , ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ( ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣೆಯ ಅಂದರೆ ದ್ರೌಪದಿಯ ) ಶತ್ರುಗಳಾದ ಅಸಂಖ್ಯ ರಾಜರುಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥನಾದ ( ಅವನೀಶತನು: - ಭೀಮಸೇನದೇವರ ಅವತಾರ ಉಳ್ಳ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನು ) , ಶ್ರೀ ವೇದವ್ಯಾಸದೇವರ ಉಪದೇಶಗಳಿಂದ ಅನಂತ ವೇದ ಹಾಗು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ವೇದಾರ್ಥ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾದ ಬ್ರಹ್ಮ ಮೀಮಾಂಸಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಭಾವವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವ ( ವೃತಿತನು: - ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಅವತಾರವುಳ್ಳ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನು) ಹೀಗೆ ಹನುಮ-ಭೀಮ-ಮಧ್ವರೂಪಗಳಿಂದ ಅವತರಿಸಿದ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನು ನಮಗೆ ಮೋಕ್ಷಾದಿ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ" ಎಂದು ಶ್ರೀ ವಾದೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ತಮ್ಮ ಮೂಲಪುರುಷ ಮಧ್ವರ ಅವತಾರ , ಗುರುಭಕ್ತಿ , ಜ್ಞಾನ , ಪ್ರತಿಭಾ ಗುಣಗಳ ಸ್ತವನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥ- ಬಳಿತ್ಥಾ ಸೂಕ್ತಾದಿಗಳಿಂದ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನಿಗೆ ೩ ಅವತಾರಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ವಾದೀಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ವ ವಿಜಯದ " ಜ್ಞಾನೇವಿರಾಗೇ ಹರಿಭಾಕ್ತಿಭಾವೇ ಧೃತಿಸ್ಥಿತಿಪ್ರಾಣ ಬಲೇಶುಯೋಗೆ । ಬುದ್ಧೌ ಚ ನಾನ್ಯೋ ಹನುಮತ್ಸಮಾನಃ ಪುಮಾನ್ ಕದಾಚಿತ್ ಕ್ವಚ್ ಕಶ್ಚನೈವ ।। " ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮೂರು ಅವತಾರಗಳ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.  

ಗುರುರಾಯರ ಕರುಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿ , ಅವರ ಪೂರ್ಣಾನುಗ್ರಹ ಪಡೆದಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಾಚಾರ್ಯರು , ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ವ್ರುತೀಂದ್ರರ ವಿದ್ಯಾಶಿಷ್ಯರು. ಅವರ ಹತ್ತಿರವೇ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದಂಥವರು. ಮಾಧ್ವರ  ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ತೋತ್ರದಂತಹ ವೇದತುಲ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣಾಚಾರ್ಯರದ್ದು. ರಾಯರ ಅಗಮ್ಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಕಂಡು , ವೇದಾಂತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿರಾಜಿಸಿದ ಪರಿ ನೋಡಿ , ವೈಭವವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಸಿ , ರಾಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ಸ್ತುತಿಸಿದವರು ಅಪ್ಪಣ್ಣಾಚಾರ್ಯರು. ಶ್ರೀಗುರುಸಾರ್ವಭೌಮರ ಅಂತರಂಗ ಭಕ್ತರು. ಶ್ರೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಾಚಾರ್ಯರ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಯರ ಕುರಿತು ಇರುವ ಕೃತಿಯೇ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತನಾಮಾವಳಿ. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ ರಾಯರ ೧೦೮ ವಿಶೇಷಗಳಿಂದ ಸ್ತೋತ್ರಮಾಡುವ ಪುಣ್ಯಪ್ರದವಾದ ಕೃತಿ.